Một thay đổi lớn vừa định hình lại con đường định cư tỉnh bang dành cho lao động tay nghề tại tỉnh nói tiếng Pháp lớn nhất Canada. Từ ngày 29/11/2024, chương trình PSTQ Quebec (Programme de sélection des travailleurs qualifiés) chính thức thay thế diện lao động tay nghề cũ PRTQ (Programme régulier des travailleurs qualifiés). Đây là sự kiện mà bất kỳ ai đang theo đuổi định cư Quebec diện tay nghề đều cần nắm rõ, bởi luật chơi về tiếng Pháp, cách phân luồng hồ sơ và thời điểm nhận thư mời đều đã thay đổi. Đội ngũ My Second World tổng hợp lại toàn bộ diễn biến để Quý khách có bức tranh chính xác.
Chương trình PSTQ Quebec ra đời như thế nào
Quebec là tỉnh bang duy nhất tại Canada có quyền tự chọn ứng viên di trú kinh tế theo tiêu chí riêng, tách biệt với hệ thống Express Entry của liên bang. Trước đây, tỉnh này tuyển chọn lao động tay nghề qua diện PRTQ, vốn không bắt buộc ứng viên phải biết tiếng Pháp. Tuy nhiên, để ứng phó tình trạng thiếu hụt nhân lực và bảo tồn tiếng Pháp, chính quyền Quebec đã cải tổ toàn bộ hệ thống di trú kinh tế.
Theo Bộ Di trú, Hội nhập và Pháp ngữ hóa Quebec (MIFI), chương trình PSTQ Quebec chính thức có hiệu lực ngày 29/11/2024 và thay thế hoàn toàn diện PRTQ cũ. Mục tiêu của chương trình là chọn những người có khả năng tiếng Pháp cùng kỹ năng đủ để hội nhập thị trường lao động đúng ngành nghề của mình, đặc biệt tại các lĩnh vực đang thiếu nhân lực.
Tạm dừng thư mời rồi mở lại tuyển chọn
Quá trình chuyển giao giữa hai chương trình kéo theo một giai đoạn “đóng băng” mà nhiều ứng viên Việt Nam băn khoăn. Cụ thể, Quebec đã tạm dừng phát thư mời nộp hồ sơ thường trú từ ngày 31/10/2024. Trong suốt thời gian này, không có đợt rút hồ sơ (draw) nào được tổ chức, kể cả với hồ sơ đã nộp trước đó.
Việc tuyển chọn chỉ mở lại từ ngày 30/06/2025, lần này hoàn toàn theo khung tiêu chí của chương trình PSTQ Quebec. Khi nối lại, các đợt mời đầu tiên ưu tiên những người đã sinh sống tại Quebec, sau đó mới mở rộng dần. Điều này có nghĩa ứng viên đang ở nước ngoài cần chuẩn bị hồ sơ kỹ lưỡng và kiên nhẫn theo dõi từng đợt mời được công bố trong cổng Arrima.
Bốn luồng tuyển chọn trong chương trình PSTQ Quebec
Điểm khác biệt cốt lõi của chương trình PSTQ Quebec so với diện PRTQ cũ là cách phân hồ sơ thành bốn luồng (volets) riêng, mỗi luồng phục vụ một nhóm ngành nghề và mức kỹ năng khác nhau. Theo Chính phủ Quebec, bốn luồng đó gồm:
- Luồng 1 – Kỹ năng cao và chuyên môn: dành cho các ngành nghề đòi hỏi trình độ và chuyên môn cao, xét theo nhóm phân loại nghề nghiệp và kinh nghiệm làm việc đã tích lũy.
- Luồng 2 – Kỹ năng trung cấp và thủ công: dành cho các nghề ở mức kỹ năng trung bình và nghề lao động chân tay.
- Luồng 3 – Nghề được quản lý: bắt buộc với những người khai nghề chính là một nghề có quy định cấp phép hoặc cần giấy phép hành nghề tại Quebec.
- Luồng 4 – Tài năng đặc biệt: dành cho nhóm ứng viên có năng lực vượt trội, là ngoại lệ hiếm hoi có thể được miễn yêu cầu tiếng Pháp.
Việc xác định đúng luồng ngay từ đầu rất quan trọng, vì mỗi luồng có ngưỡng tiếng Pháp và cách tính điểm khác nhau. Khai sai luồng có thể khiến hồ sơ bị loại hoặc bỏ lỡ cơ hội nhận thư mời.
Yêu cầu tiếng Pháp siết chặt hơn hẳn diện cũ
Đây là thay đổi tác động trực tiếp và mạnh nhất tới ứng viên Việt Nam. Diện PRTQ cũ không bắt buộc tiếng Pháp, nhiều người chỉ cần tiếng Anh tốt vẫn có thể nộp. Nhưng với chương trình PSTQ Quebec, gần như mọi diện di trú kinh tế của tỉnh nay đều yêu cầu tiếng Pháp, chỉ trừ một số rất ít trường hợp tài năng đặc biệt.
Mức tiếng Pháp yêu cầu thay đổi theo từng luồng và được đo trên thang năng lực tiếng Pháp của Quebec (Échelle québécoise). Nói nôm na, ứng viên cần chứng minh khả năng nghe – nói – đọc – viết tiếng Pháp ở mức nhất định trước khi được xét mời. Do đó, lộ trình học và thi tiếng Pháp định cư Canada giờ là bước không thể bỏ qua nếu Quý khách nhắm tới Quebec, thay vì chỉ tập trung vào tiếng Anh như trước.
Người đã nộp EOI cần làm gì ngay
Nếu Quý khách đã từng nộp hồ sơ bày tỏ nguyện vọng (EOI) trong cổng Arrima trước ngày 29/11/2024, hồ sơ đó không tự động bị hủy. Tuy nhiên, để được xem xét theo khung mới, ứng viên cần cập nhật lại hồ sơ EOI sao cho phản ánh đúng tiêu chí của chương trình PSTQ Quebec, bao gồm thông tin về trình độ tiếng Pháp, ngành nghề và luồng phù hợp.
Cổng Arrima vẫn là nơi duy nhất để khai báo nguyện vọng và nhận thư mời chính thức. Vì các đợt mời nay xét theo điểm và tiêu chí riêng của từng luồng, một hồ sơ EOI cũ chưa cập nhật sẽ khó cạnh tranh. Bên cạnh đó, hồ sơ càng đầy đủ bằng chứng về tiếng Pháp, kinh nghiệm và bằng cấp thì cơ hội lọt vào nhóm được mời càng cao.
Ý nghĩa với ứng viên Việt Nam
Quebec vận hành cơ chế riêng nên không nằm trong cùng nhóm chương trình đề cử tỉnh bang (PNP) thông thường, song bản chất vẫn là con đường định cư do một tỉnh bang tự chọn ứng viên. Với chương trình PSTQ Quebec, ưu thế giờ nghiêng hẳn về người biết tiếng Pháp, đã học hoặc làm việc tại Quebec, và làm trong ngành đang thiếu nhân lực.
Do đó, lao động Việt Nam quan tâm Quebec nên xác định sớm: hoặc đầu tư nghiêm túc vào tiếng Pháp để đáp ứng ngưỡng yêu cầu, hoặc cân nhắc các lộ trình liên bang qua Express Entry và PNP của các tỉnh nói tiếng Anh. Mỗi hướng có ưu nhược điểm riêng tùy hồ sơ, ngành nghề và khả năng ngôn ngữ của từng người.
Tổng kết
Sự ra đời của chương trình PSTQ Quebec từ 29/11/2024 đánh dấu một bước ngoặt: diện PRTQ cũ khép lại, yêu cầu tiếng Pháp trở thành điều kiện gần như bắt buộc, hồ sơ được chia thành bốn luồng rõ ràng, và việc tuyển chọn chỉ mở lại từ 30/06/2025. Đối với ứng viên Việt Nam, đây vừa là thách thức về ngôn ngữ, vừa là cơ hội nếu chuẩn bị đúng hướng ngay từ đầu. Đội ngũ My Second World khuyến nghị Quý khách kiểm tra lại hồ sơ EOI trong Arrima, xây dựng lộ trình tiếng Pháp phù hợp với luồng dự kiến, và luôn đối chiếu thông tin với nguồn chính thức từ Chính phủ Quebec trước khi ra quyết định. Nếu cần đánh giá hồ sơ cụ thể, chúng tôi sẵn sàng đồng hành cùng Quý khách.
