Với nhiều người, mục tiêu lớn nhất không chỉ là một tấm thẻ thường trú mà là đưa gia đình sang Canada cùng định cư. Tin tốt là diện tay nghề cho phép đưa vợ/chồng và con phụ thuộc đi cùng ngay trong một bộ hồ sơ.
Tuy vậy, việc khai báo người thân đúng cách lại là khâu nhiều người làm sai. Bài viết này giải thích ai được coi là người phụ thuộc, khác biệt giữa người đi cùng và không đi cùng, cùng các giấy tờ và lưu ý quan trọng khi đưa gia đình sang Canada.
đưa gia đình sang Canada — ảnh minh hoạ.
Nội dung
Ai được tính là người phụ thuộc khi đưa gia đình sang Canada
Khi đưa gia đình sang Canada theo diện tay nghề, người đứng đơn chính (principal applicant) có thể gộp một số thành viên gia đình vào hồ sơ thường trú. Hai nhóm phổ biến nhất là vợ/chồng và con phụ thuộc.
Về vợ/chồng, cơ quan di trú liên bang (Immigration, Refugees and Citizenship Canada, viết tắt IRCC) công nhận người phối ngẫu hợp pháp đã kết hôn, hoặc người sống chung như vợ chồng (common-law partner) trong một mối quan hệ liên tục đủ thời gian quy định. Điều quan trọng là quan hệ phải có thật và chứng minh được.
Về con cái, “con phụ thuộc” (dependent child) thường được hiểu là con dưới ngưỡng tuổi quy định và chưa có vợ/chồng hoặc người sống chung như vợ chồng. Trong một số trường hợp, con trên tuổi nhưng phụ thuộc do tình trạng sức khỏe cũng có thể được xét. Quý khách nên kiểm tra định nghĩa chính xác và ngưỡng tuổi hiện hành tại nguồn chính thức của Immigration, Refugees and Citizenship Canada.
Cả gia đình trong một hồ sơ
Ở diện tay nghề như Express Entry, người đứng đơn chính khai thông tin của vợ/chồng và con ngay trong hồ sơ của mình. Khi được chấp thuận, các thành viên đi cùng cùng nhận tư cách thường trú. Đây là điểm thuận lợi lớn: gia đình không phải nộp nhiều bộ hồ sơ riêng lẻ và chờ đợi tách biệt.
Điểm số của hồ sơ cũng có thể chịu ảnh hưởng từ vợ/chồng, vì hệ thống tính điểm xét thêm trình độ học vấn, ngôn ngữ và kinh nghiệm của người phối ngẫu đi cùng. Việc khai đầy đủ và chính xác do đó không chỉ là thủ tục mà còn tác động trực tiếp đến cơ hội.
Người đi cùng và người không đi cùng: phân biệt cho rõ
Đây là khái niệm khiến nhiều gia đình nhầm lẫn. IRCC phân biệt “accompanying family member” (người đi cùng) và “non-accompanying family member” (người không đi cùng).
Người đi cùng là thành viên được gộp vào hồ sơ và có ý định sang Canada định cư cùng đợt. Người không đi cùng là thành viên được khai trong hồ sơ nhưng chưa xin thường trú ngay lúc đó, ví dụ con đang học dở ở Việt Nam hay vợ/chồng tạm thời chưa muốn đi.
Nguyên tắc cốt lõi: dù người thân có đi cùng hay không, Quý khách vẫn phải khai báo họ trong hồ sơ. Bỏ sót hoặc khai sai về thành viên gia đình có thể dẫn tới hậu quả nghiêm trọng, kể cả việc người thân chưa khai sau này không được bảo lãnh.
Vì sao khai thiếu lại nguy hiểm
- Hồ sơ có thể bị xem là khai báo gian dối, ảnh hưởng tới tư cách thường trú của chính người đứng đơn.
- Người thân không được khai báo và kiểm tra ngay từ đầu có thể về sau không đủ điều kiện được Quý khách bảo lãnh.
- Việc bổ sung thành viên về sau phức tạp hơn nhiều so với khai đúng từ đầu.
Vì vậy, ngay cả khi chắc chắn một người thân sẽ không sang ngay, Quý khách vẫn nên kê khai họ là người không đi cùng, kèm giấy tờ chứng minh quan hệ.
Kiểm tra y tế và lý lịch cho mọi thành viên
Một điểm thường gây bất ngờ: tất cả thành viên gia đình được khai trong hồ sơ đều phải qua kiểm tra y tế (medical exam) và kiểm tra lý lịch (background check), kể cả người không đi cùng. Mục đích là bảo đảm mọi người liên quan đều được rà soát đầy đủ.
Quy trình và thời điểm nộp kết quả kiểm tra y tế có thể thay đổi theo chính sách từng kỳ. Trong những năm gần đây, một số diện yêu cầu nộp kết quả kiểm tra y tế ngay từ lúc nộp hồ sơ thay vì chờ sau. Quý khách nên kiểm tra yêu cầu hiện hành để chuẩn bị đúng thời điểm, tránh bị chậm.
Kiểm tra y tế phải thực hiện tại cơ sở được IRCC chỉ định, không phải bệnh viện tùy chọn. Hãy lên lịch sớm cho cả nhà để đồng bộ tiến độ.
Giấy tờ chứng minh quan hệ gia đình
Khi đưa gia đình sang Canada, việc chứng minh quan hệ là bắt buộc cho mọi thành viên được khai, dù đi cùng hay không. Giấy tờ cần dịch thuật công chứng nếu bản gốc không phải tiếng Anh hoặc tiếng Pháp.
| Thành viên | Giấy tờ chứng minh thường gặp |
|---|---|
| Vợ/chồng (đã kết hôn) | Giấy đăng ký kết hôn; ảnh chung, bằng chứng đời sống chung |
| Người sống chung như vợ chồng | Bằng chứng chung sống liên tục: hợp đồng thuê nhà, hóa đơn chung, tài khoản chung |
| Con phụ thuộc | Giấy khai sinh; giấy tờ thể hiện tình trạng phụ thuộc nếu cần |
Ngoài bảng trên, IRCC thường yêu cầu khai thông tin gia đình bổ sung qua biểu mẫu riêng, liệt kê đầy đủ thành viên. Hãy điền nhất quán giữa các biểu mẫu để tránh mâu thuẫn dữ liệu khiến hồ sơ bị soi xét thêm.
Lưu ý về ngôn ngữ và dịch thuật
Giấy tờ Việt Nam cần bản dịch sang tiếng Anh hoặc tiếng Pháp, kèm xác nhận của người dịch theo yêu cầu. Tên trên các giấy tờ nên thống nhất; nếu có khác biệt do phiên âm hay dấu, Quý khách nên chuẩn bị giấy tờ giải trình để tránh nghi vấn về danh tính.
Sau khi cả nhà đặt chân tới Canada
Được chấp thuận mới là bước khởi đầu. Khi cả gia đình sang định cư, có một loạt việc cần làm sớm để ổn định cuộc sống và mở khóa các quyền lợi.
- Đăng ký bảo hiểm y tế tỉnh bang cho từng thành viên ngay khi đủ điều kiện.
- Xin số định danh để đi làm và khai thuế; mở tài khoản ngân hàng cho gia đình.
- Ghi danh cho con vào trường công theo địa chỉ cư trú.
- Tìm hiểu các khoản trợ cấp gia đình gắn với việc khai thuế.
Các bước này liên kết chặt với nhau. Chẳng hạn, việc khai thuế của gia đình ảnh hưởng tới quyền nhận trợ cấp nuôi con, nên Quý khách nên đọc thêm về thuế thu nhập tại Canada để không bỏ lỡ quyền lợi. Về sức khỏe, bài bảo hiểm y tế Canada cho người mới định cư sẽ giúp Quý khách hiểu thời gian chờ và cách đăng ký.
Con cái đi học và chi phí gia đình
Khi đưa con sang, việc cho con đến trường là ưu tiên. Hệ thống trường công ở Canada nhận học sinh theo nơi cư trú, và có nhiều hỗ trợ cho học sinh mới đến. Quý khách có thể tham khảo bài cho con đi học tại Canada để hình dung quy trình ghi danh và các cấp học.
Một gia đình đông người đồng nghĩa chi phí sinh hoạt cao hơn. Lập ngân sách thực tế trước khi đi giúp tránh hụt hẫng. Bài chi phí sinh hoạt tại Canada cung cấp cái nhìn theo từng nhóm chi tiêu để Quý khách tính toán cho cả nhà.
Những sai lầm thường gặp cần tránh
Qua thực tế, có vài lỗi lặp đi lặp lại khiến quá trình đưa gia đình sang Canada bị chậm hoặc rủi ro.
- Không khai một thành viên gia đình vì nghĩ “họ không đi cùng nên không cần khai” — đây là quan niệm sai và tiềm ẩn rủi ro lớn.
- Để con vượt ngưỡng tuổi phụ thuộc trong lúc hồ sơ kéo dài, làm con không còn đủ điều kiện đi cùng.
- Chuẩn bị giấy tờ chứng minh quan hệ sơ sài, nhất là với diện sống chung như vợ chồng.
- Trì hoãn kiểm tra y tế cho người không đi cùng, gây tắc cả hồ sơ.
Lời khuyên chung là khai trung thực, đầy đủ và sớm. Với hồ sơ phức tạp về tình trạng hôn nhân hay con riêng, tham vấn người có chuyên môn sẽ tiết kiệm thời gian và tránh rủi ro về sau.
Vợ/chồng đi cùng được làm gì tại Canada
Một câu hỏi rất thực tế khi đưa gia đình sang Canada là vợ/chồng đi cùng sẽ làm được gì. Đây là điểm khiến diện tay nghề trở nên hấp dẫn so với nhiều con đường khác.
Khi cả gia đình cùng nhận tư cách thường trú, vợ/chồng đi cùng cũng là thường trú nhân, nên về nguyên tắc được tự do làm việc cho hầu hết chủ lao động, được học tập, và được tiếp cận nhiều dịch vụ công như người đứng đơn chính. Đây là khác biệt lớn so với một số diện tạm trú, nơi người đi kèm bị hạn chế quyền làm việc.
Trên thực tế, việc cả hai vợ chồng cùng có thể đi làm giúp gia đình ổn định tài chính nhanh hơn nhiều. Tuy nhiên, nếu nghề của vợ/chồng thuộc nhóm có cấp phép, người đó vẫn phải qua quy trình công nhận và lấy giấy phép như mọi người mới khác trước khi hành nghề chính thức.
Vì vậy, khi lập kế hoạch, Quý khách nên tính cả lộ trình nghề nghiệp của hai người, chứ không chỉ của người đứng đơn chính. Việc một người tạm thời làm công việc khác trong lúc lấy giấy phép là chuyện bình thường trong giai đoạn đầu định cư.
Con cái đi cùng: quyền học hành và hòa nhập
Đối với gia đình có con, được đưa con đi cùng và cho con học hành đầy đủ thường là động lực lớn nhất. Khi con là thường trú nhân đi cùng, các cháu được hưởng quyền học tại trường công theo nơi cư trú, giống như trẻ em bản xứ.
Hệ thống trường công nhận học sinh mới đến và thường có chương trình hỗ trợ ngôn ngữ cho trẻ chưa thạo tiếng. Điều này giúp con Quý khách hòa nhập dần mà không bị bỏ lại phía sau. Mức độ hỗ trợ và cách xếp lớp có thể khác nhau theo từng địa phương.
Một điểm cần lưu ý là độ tuổi của con tại thời điểm hồ sơ được xét. Vì định nghĩa con phụ thuộc gắn với một ngưỡng tuổi, hồ sơ kéo dài có thể khiến con vượt ngưỡng. Đây là lý do quan trọng để chuẩn bị và nộp hồ sơ sớm, đồng thời theo dõi sát tiến độ xử lý.
| Thành viên đi cùng | Quyền lợi chính khi là thường trú nhân |
|---|---|
| Vợ/chồng | Được làm việc, học tập, tiếp cận dịch vụ công; nghề có cấp phép vẫn cần lấy giấy phép |
| Con phụ thuộc | Học trường công theo nơi cư trú; được hỗ trợ ngôn ngữ nếu cần |
Chi phí và chuẩn bị tài chính cho cả nhà
Đưa cả gia đình đồng nghĩa với việc cần chuẩn bị tài chính kỹ hơn so với đi một mình. Có hai nhóm chi phí cần tính: chi phí trong quá trình làm hồ sơ và chi phí ổn định cuộc sống sau khi sang.
Trong quá trình làm hồ sơ, ngoài các loại phí xử lý cho từng thành viên, gia đình còn tốn chi phí kiểm tra y tế, dịch thuật giấy tờ, và đôi khi là chứng minh khả năng tài chính để bảo đảm gia đình tự lo được trong thời gian đầu. Các mức phí và yêu cầu này thay đổi theo kỳ, nên Quý khách cần tra cứu mức hiện hành tại nguồn chính thức.
Sau khi sang, chi phí cho một gia đình đông người tăng đáng kể: nhà ở rộng hơn, ăn uống, đi lại, đồ dùng học tập cho con. Việc lập ngân sách thực tế cho vài tháng đầu, khi có thể chưa ai kịp đi làm ổn định, là rất quan trọng để tránh áp lực.
- Dự trù đủ tiền sinh hoạt cho cả nhà trong giai đoạn đầu chưa có thu nhập ổn định.
- Tính chi phí thuê nhà phù hợp số thành viên và nơi định cư.
- Chuẩn bị khoản cho con: đồ dùng học tập, đôi khi là hoạt động ngoại khóa.
- Để dành một khoản dự phòng cho tình huống ngoài kế hoạch.
Tổng kết
Đưa gia đình sang Canada theo diện tay nghề cho phép vợ/chồng và con phụ thuộc cùng nhận thường trú trong một hồ sơ, nhưng đòi hỏi khai báo trung thực mọi thành viên, chuẩn bị giấy tờ chứng minh quan hệ và hoàn tất kiểm tra y tế cho tất cả. Tùy hoàn cảnh từng gia đình về độ tuổi con, tình trạng hôn nhân và kế hoạch đi cùng hay không, Quý khách nên kiểm tra quy định hiện hành tại nguồn chính thức trước khi ra quyết định.
Nguồn tham khảo
Bài viết tổng hợp từ nguồn chính phủ. Quy định và số liệu di trú có thể thay đổi theo từng kỳ; Quý khách nên kiểm tra thông tin hiện hành trên trang chính thức trước khi ra quyết định.
Vợ/chồng tôi chưa muốn sang ngay thì có cần khai trong hồ sơ không?
Có. Quý khách vẫn phải khai họ là người không đi cùng, kèm giấy tờ chứng minh quan hệ. Bỏ sót thành viên gia đình có thể khiến hồ sơ bị xem là khai gian và ảnh hưởng tới việc bảo lãnh sau này.
Con tôi gần đến tuổi giới hạn phụ thuộc thì có rủi ro gì?
Nếu con vượt ngưỡng tuổi phụ thuộc trong lúc hồ sơ đang xử lý, con có thể không còn đủ điều kiện đi cùng. Vì vậy nên chuẩn bị và nộp hồ sơ sớm, đồng thời theo dõi định nghĩa con phụ thuộc hiện hành.
Người không đi cùng có phải kiểm tra y tế không?
Có. Tất cả thành viên gia đình được khai trong hồ sơ, kể cả người không đi cùng, đều phải qua kiểm tra y tế và kiểm tra lý lịch tại cơ sở do cơ quan di trú chỉ định.
Diện sống chung như vợ chồng cần chứng minh thế nào?
Quý khách cần bằng chứng chung sống liên tục đủ thời gian quy định, như hợp đồng thuê nhà chung, hóa đơn dịch vụ chung, tài khoản chung và ảnh đời sống. Quan hệ phải có thật và liên tục.
Khi cả nhà tới nơi thì nên làm gì trước tiên?
Ưu tiên đăng ký bảo hiểm y tế tỉnh bang, xin số định danh để đi làm và khai thuế, mở tài khoản ngân hàng, và ghi danh cho con vào trường theo địa chỉ cư trú. Việc khai thuế còn mở khóa các khoản trợ cấp gia đình.
