Đưa gia đình định cư là mong muốn chính đáng của hầu hết người đi theo diện tay nghề: không ai muốn sống xa vợ/chồng và con cái. Bài viết so sánh trung lập cách Mỹ, Canada, Úc và Đức đối xử với người phụ thuộc, từ quyền làm việc của vợ/chồng đến giáo dục và y tế cho con.
Khi cân nhắc định cư, nhiều người chỉ tập trung vào điều kiện cho bản thân mà quên rằng chất lượng cuộc sống của cả gia đình mới là điều quyết định thành công lâu dài. Một nước có thể dễ xin visa cho người lao động chính, nhưng nếu vợ/chồng không được đi làm hay con cái khó tiếp cận giáo dục, thì trải nghiệm định cư sẽ rất khác. Vì vậy, việc so sánh các nước trên góc độ gia đình là bước không thể bỏ qua.
đưa gia đình định cư — ảnh minh hoạ.
Nội dung
Đưa gia đình định cư: ai được tính là người phụ thuộc
Trước khi đưa gia đình định cư, cần hiểu khái niệm người phụ thuộc, vì mỗi nước định nghĩa hơi khác nhau. Nhìn chung, nhóm này gồm vợ/chồng (bao gồm cả bạn đời chung sống được công nhận ở một số nước) và con cái dưới một độ tuổi nhất định, còn phụ thuộc về tài chính.
Điểm cần lưu ý là độ tuổi con cái được tính là phụ thuộc, và cách xử lý con đã trưởng thành hoặc đang đi học. Một số nước linh hoạt hơn với con lớn còn đi học toàn thời gian. Cha mẹ và người thân khác thường không thuộc diện đi cùng trong hồ sơ tay nghề ban đầu, mà phải qua các diện bảo lãnh riêng sau khi người chính đã ổn định.
Vì các định nghĩa này ảnh hưởng trực tiếp đến việc ai được đi cùng, Quý khách nên kiểm tra kỹ quy định hiện hành của từng nước ngay từ khi lập kế hoạch.
Quyền làm việc của vợ/chồng
Đây là một trong những khác biệt quan trọng nhất giữa các nước, và là yếu tố ảnh hưởng lớn đến tài chính gia đình.
Ở Canada, vợ/chồng của người đi theo nhiều diện tay nghề thường có thể xin giấy phép lao động mở, cho phép làm việc cho hầu hết chủ sử dụng. Đây là điểm được nhiều gia đình đánh giá cao. Cơ chế chung do IRCC (Bộ Di trú, Tị nạn và Quốc tịch Canada) công bố.
Ở Úc, người phụ thuộc đi theo nhiều diện visa tay nghề thường cũng có quyền làm việc, mức độ tùy loại visa. Thông tin do Bộ Nội vụ Úc quản lý.
Ở Đức, vợ/chồng đoàn tụ với lao động có tay nghề nhìn chung được phép làm việc, dù trình độ tiếng Đức có thể là yếu tố ảnh hưởng đến cơ hội nghề nghiệp thực tế. Định hướng cho gia đình lao động được tập hợp tại Make it in Germany.
Ở Mỹ, quyền làm việc của vợ/chồng phụ thuộc nhiều vào loại visa của người chính, và không phải lúc nào cũng tự động. Đây là điểm Quý khách cần kiểm tra kỹ theo từng diện. Thông tin do USCIS (Sở Di trú và Nhập tịch Hoa Kỳ) cung cấp.
Bảng so sánh yếu tố gia đình
| Tiêu chí | Canada | Úc | Đức | Mỹ |
|---|---|---|---|---|
| Quyền làm việc của vợ/chồng | Thường được giấy phép lao động mở | Thường có, tùy visa | Nhìn chung được phép | Tùy loại visa, không luôn tự động |
| Giáo dục công cho con | Phổ thông công miễn phí | Phổ thông công, có thể có phí tùy diện | Phổ thông công miễn phí | Phổ thông công miễn phí |
| Y tế cho người phụ thuộc | Bảo hiểm y tế công tùy tỉnh bang | Có thể tiếp cận Medicare tùy diện | Bảo hiểm y tế bắt buộc, gồm gia đình | Chủ yếu bảo hiểm tư |
| Yếu tố ngôn ngữ với gia đình | Tiếng Anh hoặc Pháp | Tiếng Anh | Tiếng Đức quan trọng để hòa nhập | Tiếng Anh |
Bảng trên cho thấy mỗi nước có thế mạnh riêng. Canada thường được khen về giấy phép lao động mở cho vợ/chồng và giáo dục công. Đức nổi bật ở hệ thống y tế và giáo dục cho cả gia đình. Úc cân bằng nhiều mặt. Mỹ có chất lượng giáo dục và cơ hội cao nhưng nhiều quyền lợi phụ thuộc vào loại visa.
Giáo dục cho con cái
Với nhiều gia đình, tương lai con cái là động lực chính để định cư. Cả bốn nước đều có hệ thống giáo dục phổ thông công lập chất lượng, và con của người định cư hợp pháp thường được tiếp cận như học sinh bản địa ở bậc phổ thông.
Khác biệt nằm ở chi phí và điều kiện. Giáo dục phổ thông công lập ở Canada, Đức và Mỹ thường miễn phí cho con thường trú nhân; ở Úc, một số bang có thể áp dụng phí tùy loại visa của cha mẹ. Ở bậc đại học, học phí và quyền hưởng mức nội địa lại phụ thuộc vào tình trạng cư trú. Quý khách nên xem chi tiết theo từng nước, ví dụ qua các bài cho con đi học tại Canada, cho con đi học tại Úc và cho con đi học tại Đức.
Một yếu tố thường bị bỏ qua là ngôn ngữ học tập. Ở Canada, Úc và Mỹ, con cái học bằng tiếng Anh; ở Đức học bằng tiếng Đức, đòi hỏi thời gian thích nghi nhưng cũng mở ra một ngôn ngữ và nền văn hóa mới. Trẻ nhỏ thường thích nghi ngôn ngữ nhanh hơn người lớn, và việc cho con đi học sớm còn giúp cả gia đình hòa nhập cộng đồng nhanh hơn qua các hoạt động của trường. Đây là lợi ích kép mà nhiều phụ huynh đánh giá cao khi cân nhắc thời điểm đưa con sang.
Y tế cho cả gia đình
Sức khỏe gia đình là mối quan tâm hàng đầu khi đưa gia đình định cư. Các nước có mô hình rất khác nhau.
Đức có hệ thống bảo hiểm y tế bắt buộc bao phủ cả gia đình, được đánh giá toàn diện. Canada có bảo hiểm y tế công do từng tỉnh bang quản lý, có thể có thời gian chờ với người mới. Úc có hệ thống Medicare mà người định cư đủ điều kiện có thể tiếp cận, tùy diện visa. Mỹ chủ yếu dựa vào bảo hiểm tư, thường gắn với công việc, nên chi phí và phạm vi cần được tính toán kỹ. Quý khách có thể tham khảo sâu hơn qua các bài bảo hiểm y tế Canada cho người mới, bảo hiểm y tế tại Úc (Medicare) và bảo hiểm y tế tại Đức.
Đoàn tụ sau khi người chính ổn định
Nếu vợ/chồng và con chưa đi cùng ngay từ đầu, cả bốn nước đều có lộ trình đoàn tụ gia đình sau khi người chính có tình trạng cư trú ổn định. Điều kiện thường gồm chứng minh quan hệ, khả năng tài chính và chỗ ở. Quý khách nên lập kế hoạch đoàn tụ ngay từ giai đoạn đầu để tránh thời gian xa cách kéo dài.
Chi phí sinh hoạt cho cả gia đình
Khi đưa gia đình định cư, ngân sách không còn là chuyện của một người mà là của cả nhà. Một mức lương đủ sống cho người độc thân có thể trở nên chật vật khi phải lo cho vợ/chồng và con cái. Vì vậy, so sánh chi phí sinh hoạt theo quy mô gia đình là bước quan trọng trước khi quyết định.
Các khoản chi lớn nhất với một gia đình thường là nhà ở, ăn uống, đi lại, chi phí học hành ngoài giờ cho con và bảo hiểm. Mức chi cụ thể khác nhau rất nhiều giữa các thành phố trong cùng một nước, nên việc so sánh “nước nào rẻ hơn” cần đi kèm với lựa chọn vùng sống cụ thể. Một thành phố lớn ở Canada có thể đắt hơn một vùng khu vực ở Úc, và ngược lại.
Quý khách nên tìm hiểu chi phí theo từng nước qua các bài chuyên sâu như chi phí sinh hoạt tại Canada, chi phí sinh hoạt tại Úc và chi phí sinh hoạt tại Đức, sau đó đối chiếu với thu nhập dự kiến để có bức tranh thực tế. Một gia đình tính toán kỹ phần chi phí sẽ ổn định nhanh hơn nhiều sau khi sang.
Thu nhập của hai người làm việc
Đây là lý do quyền làm việc của vợ/chồng lại quan trọng đến vậy. Khi cả hai vợ chồng cùng đi làm, gánh nặng tài chính cho gia đình giảm đáng kể, và quá trình ổn định cũng nhanh hơn. Một nước cho phép vợ/chồng làm việc tự do thường tạo lợi thế tài chính rõ rệt cho gia đình so với nước hạn chế quyền này, dù các yếu tố khác có thể cân bằng lại.
Hòa nhập và đời sống cộng đồng
Đưa gia đình định cư không chỉ là chuyện giấy tờ mà còn là chuyện cả nhà thích nghi với cuộc sống mới. Trẻ con cần làm quen trường lớp và bạn bè, người lớn cần tìm việc và xây dựng mối quan hệ, còn cả gia đình cần một môi trường có thể gọi là nhà. Yếu tố cộng đồng vì thế ảnh hưởng lớn đến cảm giác hạnh phúc lâu dài.
Cả bốn nước đều có cộng đồng người Việt với quy mô khác nhau, tập trung ở một số khu vực nhất định. Một cộng đồng đông đảo giúp gia đình mới sang bớt bỡ ngỡ: có nơi mua thực phẩm quen thuộc, có hội nhóm hỗ trợ, có người đi trước chia sẻ kinh nghiệm. Tuy nhiên, sống quá khép kín trong cộng đồng đôi khi lại làm chậm quá trình hòa nhập ngôn ngữ và văn hóa bản địa. Một sự cân bằng hợp lý thường là tốt nhất.
Quý khách có thể tìm hiểu về cộng đồng người Việt tại từng nước qua các bài như cộng đồng người Việt tại Canada, cộng đồng người Việt tại Úc và cộng đồng người Việt tại Đức để hình dung môi trường mà gia đình mình sẽ sống.
Vai trò của ngôn ngữ trong hòa nhập gia đình
Ngôn ngữ là chìa khóa hòa nhập cho cả nhà. Trẻ em thường học nhanh qua trường lớp, nhưng người lớn, đặc biệt là vợ/chồng đi theo, có thể gặp khó nếu chưa chuẩn bị. Đầu tư cho cả hai vợ chồng cùng học ngôn ngữ trước khi đi giúp gia đình hòa nhập đồng đều hơn, tránh tình trạng một người thích nghi tốt còn người kia bị cô lập. Đây là yếu tố thường bị xem nhẹ nhưng ảnh hưởng lớn đến hạnh phúc gia đình sau định cư.
Chọn nước theo nhu cầu gia đình
Không có câu trả lời chung cho việc nước nào thuận lợi nhất, vì điều đó tùy thuộc ưu tiên của mỗi gia đình. Nếu vợ/chồng cần đi làm ngay, quyền lao động mở là yếu tố quan trọng. Nếu ưu tiên y tế toàn diện, mô hình bảo hiểm của từng nước sẽ là điểm cân nhắc. Nếu lo cho con học hành lâu dài, chất lượng và chi phí giáo dục theo bậc học là then chốt.
Để có khung lựa chọn tổng thể, Quý khách có thể đọc thêm bài chọn nước định cư tay nghề, và nếu hướng tới mục tiêu lâu dài là hộ chiếu cho cả nhà, bài lộ trình lên quốc tịch sẽ rất hữu ích.
Tổng kết
Đưa gia đình định cư là quyết định cần nhìn toàn diện, không chỉ ở điều kiện cho người lao động chính mà cả quyền làm việc của vợ/chồng, giáo dục và y tế cho con. Canada nổi bật ở giấy phép lao động mở, Đức ở y tế và giáo dục cho cả gia đình, Úc cân bằng nhiều mặt, Mỹ có cơ hội cao nhưng nhiều quyền lợi phụ thuộc loại visa. Nước thuận lợi nhất là nước phù hợp nhất với mục tiêu, nghề, ngân sách và ưu tiên riêng của gia đình Quý khách.
Nguồn tham khảo
- IRCC – Bộ Di trú, Tị nạn và Quốc tịch Canada (canada.ca)
- Bộ Nội vụ Úc (immi.homeaffairs.gov.au)
- Make it in Germany – Cổng thông tin Chính phủ Đức
Bài viết tổng hợp từ nguồn chính phủ. Quy định và số liệu di trú có thể thay đổi theo từng kỳ; Quý khách nên kiểm tra thông tin hiện hành trên trang chính thức trước khi ra quyết định.
Vợ/chồng đi theo có được đi làm không?
Tùy nước và loại visa. Canada thường cấp giấy phép lao động mở cho vợ/chồng; Úc thường cho phép tùy diện; Đức nhìn chung cho phép; Mỹ phụ thuộc loại visa của người chính và không luôn tự động. Quý khách nên kiểm tra theo diện cụ thể.
Con bao nhiêu tuổi thì được tính là người phụ thuộc?
Mỗi nước quy định độ tuổi và điều kiện hơi khác, thường là con dưới một mốc tuổi nhất định và còn phụ thuộc tài chính. Một số nước linh hoạt với con lớn còn đi học toàn thời gian. Cần kiểm tra quy định hiện hành của từng nước.
Con cái có được học miễn phí không?
Bậc phổ thông công lập thường miễn phí cho con thường trú nhân ở Canada, Đức và Mỹ; ở Úc một số bang có thể áp dụng phí tùy loại visa. Học phí đại học và mức nội địa lại phụ thuộc tình trạng cư trú.
Có thể đưa cha mẹ đi cùng không?
Cha mẹ thường không thuộc diện đi cùng trong hồ sơ tay nghề ban đầu. Sau khi người chính ổn định, các nước có diện bảo lãnh riêng cho cha mẹ với điều kiện về tài chính và thời gian chờ khác nhau.
Nếu chưa đưa gia đình đi ngay thì sau này đoàn tụ được không?
Được. Cả bốn nước đều có lộ trình đoàn tụ gia đình sau khi người chính có tình trạng cư trú ổn định, thường yêu cầu chứng minh quan hệ, tài chính và chỗ ở. Nên lập kế hoạch đoàn tụ từ sớm.
