Hợp tác với trường Úc là hướng đi mà nhiều nhà trường tại Việt Nam lựa chọn, nhờ khoảng cách địa lý gần, múi giờ chênh không nhiều, và một hệ thống có kinh nghiệm lâu năm trong việc tiếp nhận người học quốc tế.
Tuy nhiên, ba đặc điểm của hệ thống này ảnh hưởng trực tiếp tới cách xây dựng và vận hành quan hệ hợp tác, và việc không nắm rõ chúng dẫn tới những trục trặc có thể tránh được.
Bài viết này nêu ba đặc điểm đó, cách tiếp cận đối tác phù hợp, và những nội dung cần làm rõ ngay từ đầu.
Đặc điểm một: lịch học ngược với Việt Nam
Đây là đặc điểm có ảnh hưởng thực tế lớn nhất và cũng dễ bị bỏ qua nhất trong giai đoạn đầu.
Năm học bắt đầu vào đầu năm dương lịch, khoảng tháng hai, và kết thúc vào cuối năm. Điều này ngược với lịch của Việt Nam và của phần lớn hệ thống ở bắc bán cầu.
Hệ quả với chương trình chuyển tiếp. Người học hoàn thành giai đoạn trong nước vào giữa năm sẽ rơi vào giữa năm học ở Úc. Cần xác định rõ họ chờ tới đợt tiếp theo hay nhập vào đợt giữa năm nếu có.
Hệ quả với hoạt động chung. Giai đoạn nghỉ dài của hệ thống Úc rơi vào cuối năm dương lịch, trùng với giai đoạn nhiều hoạt động ở Việt Nam.
Điểm thuận lợi. Nhiều cơ sở đào tạo tại Úc có đợt nhập học vào giữa năm, giúp giảm đáng kể thời gian chờ. Cần xác nhận cụ thể từng chương trình, vì không phải chương trình nào cũng có.
Việc lập bảng đối chiếu lịch của hai bên nên là một trong những việc đầu tiên khi bắt đầu trao đổi, trước cả khi bàn về nội dung chương trình.
Đặc điểm hai: khung trình độ quốc gia thống nhất
Hệ thống Úc có một khung trình độ chung áp dụng cho toàn quốc, và điều này có ý nghĩa thực tế lớn với việc hợp tác.
Lợi ích chính. Mỗi bậc học có mô tả rõ ràng về kết quả đầu ra, khối lượng và mức độ. Việc đối chiếu với chương trình của Việt Nam vì thế có căn cứ cụ thể thay vì dựa trên phỏng đoán.
Ứng dụng trong đàm phán. Khi bàn về chuyển đổi kết quả học tập, việc tham chiếu tới bậc trong khung trình độ giúp hai bên nói cùng một ngôn ngữ.
Lưu ý về hệ đào tạo nghề. Hệ thống Úc có một mảng đào tạo nghề phát triển với các bậc riêng, và các bậc này có thể liên thông lên bậc đại học. Đây là hướng đáng quan tâm nhưng cần hiểu đúng về vị trí của từng bậc.
Kiểm tra tình trạng đăng ký. Mọi cơ sở tiếp nhận người học quốc tế đều phải nằm trong danh mục đăng ký chính thức, và đây là nội dung bắt buộc phải kiểm tra ở nguồn của cơ quan quản lý.
Điểm cuối cùng là bước không được bỏ qua, kể cả khi đối tác đã được giới thiệu qua kênh đáng tin cậy.
Đặc điểm ba: quy định chặt về trách nhiệm với người học quốc tế
Hệ thống Úc có bộ quy định riêng về trách nhiệm của cơ sở đào tạo đối với người học quốc tế, và điều này ảnh hưởng tới cách đối tác làm việc.
Yêu cầu về thông tin cung cấp trước khi nhập học. Cơ sở đào tạo phải cung cấp thông tin đầy đủ và chính xác, và có trách nhiệm với thông tin do đại diện của họ cung cấp.
Yêu cầu về hỗ trợ trong quá trình học. Có quy định về mức độ hỗ trợ tối thiểu mà cơ sở phải bảo đảm.
Cơ chế khiếu nại. Người học có kênh khiếu nại chính thức, và điều này cần được thông báo cho họ.
Hệ quả với đối tác Việt Nam. Nếu nhà trường trong nước đóng vai trò đại diện, những yêu cầu này áp dụng gián tiếp, và đối tác Úc sẽ yêu cầu cam kết tương ứng.
Đặc điểm này nên được nhìn nhận là điểm thuận lợi. Nó tạo ra một khung chuẩn mực rõ ràng, và một nhà trường Việt Nam làm đúng theo khung đó sẽ được đánh giá cao trong toàn bộ hệ thống.
Cách tiếp cận đối tác
Bốn điểm về cách làm việc giúp giai đoạn đầu diễn ra thuận lợi.
Chuẩn bị hồ sơ giới thiệu bằng tiếng Anh, đầy đủ và cụ thể. Đối tác Úc quen với cách trao đổi dựa trên tài liệu, và một hồ sơ đầy đủ tạo ấn tượng chuyên nghiệp ngay từ đầu.
Nêu rõ mình muốn gì. Cách trao đổi trong môi trường này thiên về trực tiếp. Việc nêu rõ đề xuất cụ thể hiệu quả hơn cách tiếp cận vòng vo.
Chấp nhận nhịp trao đổi theo quy trình. Các quyết định thường phải qua nhiều cấp và có thời gian xử lý xác định. Việc thúc giục ít có tác dụng.
Chú ý múi giờ và lịch nghỉ. Chênh lệch múi giờ không lớn nhưng đủ để làm hẹp khoảng thời gian có thể gọi trực tiếp. Giai đoạn nghỉ cuối năm dương lịch kéo dài và gần như không có phản hồi.
Về ngôn ngữ, cần lưu ý rằng cách nói trong môi trường làm việc tại Úc tương đối thoải mái, và điều này đôi khi bị hiểu nhầm là thiếu nghiêm túc. Trên thực tế, phía sau cách trao đổi thoải mái vẫn là quy trình chặt chẽ.
Những nội dung cần làm rõ ngay từ đầu
Sáu nội dung dưới đây nên được xác định trước khi đi vào đàm phán chi tiết.
Đợt nhập học nào có sẵn cho từng chương trình quan tâm.
Điều kiện đầu vào cụ thể, gồm cả yêu cầu về ngoại ngữ theo từng kỹ năng.
Khả năng công nhận kết quả học tập từ chương trình của Việt Nam, và trần công nhận.
Chi phí tổng thể, gồm học phí và mức chi phí sinh hoạt tại địa phương cụ thể, vì mức này khác nhau đáng kể giữa các thành phố.
Hỗ trợ dành cho người học quốc tế, cụ thể là những gì.
Trách nhiệm của mỗi bên trong việc cung cấp thông tin cho gia đình.
Nội dung thứ tư đáng lưu ý vì chi phí sinh hoạt giữa các địa phương tại Úc chênh lệch lớn, và việc dùng một con số trung bình cho mọi trường hợp dẫn tới tư vấn sai.
Rủi ro cần lường trước
Biến động về chính sách tiếp nhận người học quốc tế. Đây là lĩnh vực có điều chỉnh theo từng giai đoạn, và các điều chỉnh có thể ảnh hưởng tới kế hoạch đã lập. Thoả thuận nên có điều khoản về việc xử lý khi chính sách thay đổi.
Chênh lệch kỳ vọng về mức độ tự chủ của người học. Môi trường học tập tại Úc đòi hỏi tính tự chủ cao, và người học quen với cách học được hướng dẫn sát thường gặp khó trong học kỳ đầu. Việc chuẩn bị trước cho người học về điểm này giảm đáng kể tỷ lệ gặp khó khăn.
Chi phí sinh hoạt cao. Đây là yếu tố mà nhiều gia đình đánh giá thấp khi lập kế hoạch tài chính, và là nguyên nhân phổ biến khiến người học phải làm thêm quá nhiều, ảnh hưởng tới kết quả học tập.
Khoảng cách địa lý trong nước. Úc rộng, và việc di chuyển giữa các thành phố tốn kém hơn nhiều so với hình dung ban đầu.
Rủi ro thứ hai là rủi ro mà nhà trường trong nước có thể xử lý hiệu quả nhất, thông qua việc chuẩn bị về phương pháp học tập trước khi người học lên đường.
Khi cần đối chiếu cấu trúc hệ thống giáo dục Úc với hệ thống trong nước, dữ liệu so sánh của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) cung cấp bức tranh về thời lượng, bậc học và kết quả đầu ra.
Với các nội dung về công nhận văn bằng giữa hai hệ thống, khuôn khổ của Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hoá Liên Hợp Quốc (UNESCO) là căn cứ nên dẫn trong đàm phán.
Bắt đầu hợp tác với trường Úc từ đâu
Với nhà trường chưa có quan hệ nào tại hệ thống này, năm bước dưới đây là lộ trình thực tế.
Bước một: xác định rõ mục tiêu. Chuyển tiếp người học, trao đổi giảng viên, hay công nhận kết quả học tập hai chiều. Mỗi mục tiêu dẫn tới một nhóm đối tác khác nhau.
Bước hai: lập danh sách ngắn. Không nên nhắm tới những cơ sở có thứ hạng cao nhất trong lần đầu. Những cơ sở quy mô vừa thường cởi mở hơn với đối tác mới và có quy trình ra quyết định nhanh hơn.
Bước ba: kiểm tra tình trạng đăng ký của từng nơi trong danh sách, ở nguồn của cơ quan quản lý.
Bước bốn: chuẩn bị hồ sơ giới thiệu, gồm thông tin về nhà trường, về chương trình, về kết quả của người học, và đề xuất cụ thể.
Bước năm: liên hệ với bộ phận phụ trách hợp tác quốc tế, không liên hệ chung chung qua kênh tuyển sinh.
Bước thứ hai đáng nhấn mạnh. Nhiều nhà trường dành nhiều tháng theo đuổi những cơ sở có tên tuổi lớn và không nhận được phản hồi, trong khi một quan hệ thực chất với đối tác quy mô vừa có thể hình thành nhanh hơn nhiều.
Duy trì quan hệ sau khi ký
Việc ký thoả thuận là điểm bắt đầu, không phải điểm kết thúc, và đây là giai đoạn nhiều quan hệ hợp tác nguội đi.
Đầu mối rõ ràng ở cả hai bên. Nếu người phụ trách thay đổi mà không bàn giao, quan hệ thường dừng lại trong im lặng.
Lịch trao đổi định kỳ, ít nhất mỗi quý, kể cả khi không có việc gấp.
Chia sẻ kết quả của người học đã chuyển sang. Đây là thông tin mà đối tác quan tâm và cũng là căn cứ để mở rộng hợp tác.
Gặp trực tiếp ít nhất mỗi năm một lần nếu điều kiện cho phép, vì quan hệ trong môi trường này vẫn phụ thuộc đáng kể vào tiếp xúc cá nhân.
Rà lại thoả thuận mỗi hai năm, vì cả chương trình lẫn chính sách đều thay đổi.
Điểm thứ nhất là nguyên nhân phổ biến nhất khiến các thoả thuận trở thành giấy tờ không có hoạt động thực tế phía sau.
Tổng kết
Lịch học của Úc bắt đầu vào đầu năm dương lịch, ngược với Việt Nam, nên việc lập bảng đối chiếu lịch nên là việc đầu tiên, trước cả khi bàn về nội dung chương trình.
Khung trình độ quốc gia thống nhất là lợi thế lớn trong đàm phán, vì nó cho phép hai bên đối chiếu chương trình dựa trên mô tả cụ thể thay vì phỏng đoán.
Bộ quy định về trách nhiệm với người học quốc tế nên được nhìn là điểm thuận lợi: nó tạo ra khung chuẩn mực rõ ràng, và một đối tác Việt Nam làm đúng theo khung đó được đánh giá cao trong toàn hệ thống.
Bước tiếp theo
Hãy kiểm tra tình trạng đăng ký của mọi cơ sở đào tạo Úc mà Quý trường đang làm việc, ở nguồn của cơ quan quản lý, và ghi lại ngày kiểm tra.
Đây là bước bắt buộc, không thay thế được bằng thông tin từ bất kỳ nguồn nào khác.
