Trong báo cáo cuối năm, phần quốc tế hoá thường được trình bày bằng một con số: đã ký bao nhiêu biên bản ghi nhớ. Con số đó dễ thu thập và dễ tăng. Nó cũng gần như không nói gì về việc học sinh và giảng viên nhận được gì.
Số lượng MOU mới chỉ phản ánh những kết nối ban đầu. Một trường ký mười biên bản mà không chương trình nào chạy sẽ có báo cáo đẹp hơn một trường ký hai biên bản và vận hành cả hai — trong khi thực tế ngược lại.
Vì sao chỉ số này được dùng phổ biến
Vì nó rẻ. Ký một biên bản cần một buổi làm việc và một chữ ký. Vận hành một chương trình trao đổi cần nhân sự, ngân sách, quy trình và cả năm học.
Khi thước đo rẻ hơn việc thật rất nhiều, tổ chức sẽ tối ưu theo thước đo. Đó không phải lỗi của người làm báo cáo — đó là hệ quả tự nhiên của việc chọn sai thứ để đếm.
Bốn nhóm chỉ số phản ánh đúng hơn
Cơ hội tạo ra cho người học. Bao nhiêu học sinh và giảng viên thực sự tham gia một hoạt động quốc tế trong năm — trao đổi, trại hè, học phần chung, hội thảo có đối tác nước ngoài. Đây là chỉ số gần với sứ mệnh giáo dục nhất, và cũng là thứ phụ huynh cảm nhận được.
Tỉ lệ hợp tác lặp lại. Trong số các đối tác đã làm việc năm ngoái, bao nhiêu quay lại năm nay. Một đối tác quay lại nghĩa là lần đầu đủ tốt để họ chịu bỏ công lần hai. Chỉ số này khó làm đẹp bằng cách ký thêm.
Số quy trình đã bàn giao được. Bao nhiêu hoạt động hiện có tài liệu đủ để một người khác trong trường tiếp quản. Đây là thước đo của năng lực, phân biệt với thước đo của hoạt động: nếu người phụ trách nghỉ mà chương trình vẫn chạy, nhà trường đã tích luỹ được thứ gì đó.
Time từ ký tới lần vận hành đầu tiên. Tính bằng tháng, cho từng biên bản. Con số này phơi bày ngay những biên bản chưa bao giờ rời ngăn kéo, mà chỉ số “số MOU” thì che mất.
Cách đọc bốn chỉ số cùng nhau
Không nên xem riêng lẻ. Một trường có nhiều cơ hội cho người học nhưng tỉ lệ lặp lại thấp thường đang mua từng hoạt động rời rạc thay vì xây quan hệ. Ngược lại, tỉ lệ lặp lại cao mà số cơ hội thấp cho thấy quan hệ tốt nhưng chưa mở rộng được quy mô.
Trường hợp đáng lo nhất là số quy trình bàn giao được bằng không, dù ba chỉ số kia đều đẹp. Khi ấy toàn bộ hoạt động quốc tế đang nằm trong đầu một vài người, và nhà trường chưa thật sự sở hữu năng lực nào.
Thu thập bằng cách nào mà không thêm việc
Bốn chỉ số trên không cần hệ thống mới. Chúng cần một bảng duy nhất, cập nhật mỗi tháng, có bốn cột: đối tác, hoạt động, số người tham gia, và trạng thái tài liệu quy trình.
Bảng đó nên do đầu mối hợp tác quốc tế giữ, và nên được xem trong cuộc họp định kỳ chứ không chỉ dịp tổng kết. Một chỉ số chỉ nhìn mỗi năm một lần thì không kịp sửa gì.
Điều nên nói trong báo cáo
Thay vì “đã ký thêm bốn biên bản ghi nhớ”, một câu phản ánh đúng hơn sẽ là: năm nay có bao nhiêu học sinh và giảng viên tham gia hoạt động quốc tế, bao nhiêu đối tác quay lại, và bao nhiêu quy trình đã có người thứ hai vận hành được.
Đừng đo bằng số biên bản đã ký. Hãy đo bằng số cơ hội thực sự tạo ra cho học sinh và giảng viên mỗi năm.
Bước tiếp theo
Nếu nhà trường đang chuẩn bị báo cáo quốc tế hoá, trong ba mươi phút có thể cùng rà soát bốn chỉ số này trên dữ liệu sẵn có, và xác định chỗ nào cần bổ sung ghi chép từ học kỳ tới.
